Ngày xưa, trong một khu rừng nọ, các loài chim họp nhau bầu chọn “Chim Ưu Tú của Năm”. Ý tưởng nghe rất văn minh.
Chỉ có điều, khu rừng chưa thống nhất được một việc nhỏ: Thế nào là “ưu tú”?
Loài thì cho rằng hót hay là ưu tú. Loài khác lại đánh giá cao khả năng bay đẹp. Có loài thì đơn giản hơn: con nào hay ghé thăm, nói chuyện dễ nghe là được quý.
Rất nhanh, nhiều chú chim thích nghi. Thay vì tập trung bắt sâu, xây tổ, nuôi chim non, họ dành nhiều thời gian hơn để xuất hiện đúng chỗ, hót đúng tông người nghe thích.
Công việc chính vẫn làm. Nhưng chỉ ở mức vừa đủ.
Nhận thấy khu rừng bắt đầu lệch nhịp, các loài chim quyết định cải tổ: 👉 Ai hoàn thành nhiệm vụ thì đều được ghi nhận như nhau.
Hệ thống trở nên ổn định. Ít tranh cãi hơn. Ai cũng thấy yên tâm.
Nhưng rồi, những chú chim từng bay rất cao bắt đầu bay thấp dần. Không phải vì yếu đi, mà vì bay cao hay bay thấp… cũng không khác nhau.
Chim xuất sắc thì luôn là số ít. Chim làm ở mức “ổn ổn” thì luôn là số đông. Và trong mọi cơ chế bỏ phiếu, số đông quyết định.
Đánh đều cho yên chuyện trở thành lựa chọn an toàn nhất. Khu rừng rất yên. Chỉ có điều… không lớn lên.
Bởi vì trong mọi hệ thống, có một quy luật ít khi được nói ra:
Số đông tạo ra ổn định ngắn hạn. Người giỏi tạo ra bất ổn ngắn hạn.
Mà ổn định thì luôn dễ chịu hơn bất ổn.
📌 Bài học quản trị:
- Tiêu chí không rõ → con người tối ưu để được đánh giá, không phải để tạo giá trị
- Đánh giá cào bằng → người giỏi tự điều chỉnh xuống cho “phù hợp mặt bằng”
- Quản trị tốt không phải làm mọi cá nhân giống nhau, mà là thiết kế hệ thống sao cho:
- Người làm ở mức trung bình thấy yên tâm
- Người giỏi thấy đáng để cố gắng
- Và người lãnh đạo… vẫn giữ được sự cân bằng
Ổn định giúp tổ chức tồn tại. Bất ổn có kiểm soát mới giúp tổ chức phát triển.
Vai trò của lãnh đạo không phải là loại bỏ bất ổn, mà là chọn đúng loại bất ổn cần chấp nhận.
🌱 Còn tổ chức của bạn thì sao? Đang rất ổn định… Hay đang lớn lên?
