MỘT QUỐC GIA TỪ ĐỒNG MINH THÂN CẬN… VÌ SAO LẠI TRỞ THÀNH ĐỐI ĐẦU SUỐT HƠN 40 NĂM?

Một sự kiện kéo dài 444 ngày…

lại có thể ảnh hưởng đến quan hệ giữa hai quốc gia suốt hơn 40 năm?

Tôi nghĩ là có.

Dạo gần đây khi đọc lại về quan hệ giữa Hoa Kỳ và Iran, tôi thấy có một điều khá thú vị:

Nhiều chuyện, lúc đang xảy ra thì thấy rất căng.

Nhưng nhìn đủ dài, lại thấy nó đi theo một chuỗi nguyên nhân – kết quả khá rõ.

Năm 1979, xảy ra Khủng hoảng con tin Iran.

Sinh viên Iran vào Đại sứ quán Mỹ, giữ các nhà ngoại giao suốt 444 ngày.

Một sự kiện đủ lớn để làm thay đổi hoàn toàn cách hai bên nhìn về nhau.

Nhưng nếu lùi lại trước đó một chút, câu chuyện không bắt đầu từ đây.

Trước 1979, Iran không phải là kẻ thù của Mỹ.

Ngược lại, từng là một đối tác quan trọng trong khu vực.

Rồi cách mạng xảy ra.

Chế độ thay đổi.

Cách nhìn cũng thay đổi theo.

Từ hợp tác → nghi kỵ.

Và khi đã có sẵn nghi kỵ, chỉ cần một biến cố đủ lớn…

là niềm tin gần như mất hẳn.

Có những mối quan hệ, đã gãy rồi thì không phải không muốn sửa — mà là không còn nền để sửa.

Sau sự kiện 444 ngày, Mỹ cắt quan hệ với Iran.

Từ đó trở đi, hai bên không chỉ “không còn thân”,

mà dần đứng ở hai phía trong nhiều vấn đề.

Ví dụ như ở Syria, mỗi bên có một cách tiếp cận khác nhau.

Không phải lúc nào cũng đối đầu trực tiếp.

Nhưng các sự kiện cứ lặp lại theo cùng một hướng.

Lâu dần, trạng thái đó trở thành “bình thường”.

Một chi tiết nhỏ mà tôi thấy khá tình cờ:

Thời điểm đó, truyền thông Mỹ phỏng vấn rất nhiều người dân để ghi lại cảm nhận.

Trong đó có cả Donald Trump – khi đó vẫn chỉ là một doanh nhân trẻ.

Những gì ông nói lúc đó khá thẳng:

cảm giác nước Mỹ bị đặt vào thế yếu, và điều đó không dễ chấp nhận.

Có thể những cảm nhận như vậy, lặp lại qua thời gian,

đã góp phần hình thành cách nhìn của cả một lớp người.

Khi xâu chuỗi lại, tôi thấy một logic như sau:

Quan hệ không tự nhiên mà xấu đi

Nhưng cũng không tự nhiên mà tốt lại

Nó đi theo một chuỗi nguyên nhân – kết quả, kéo dài qua nhiều năm

Kết

Một sự kiện kéo dài 444 ngày.

Nhưng hệ quả thì kéo dài hơn 40 năm.

Từ đồng minh thành đối đầu.

Từ một biến cố thành một trạng thái kéo dài.

Khi niềm tin đã mất, mỗi sự kiện sau đó không còn là nguyên nhân,

mà chỉ là hệ quả tiếp theo của một chuỗi đã bắt đầu từ trước.