DỤNG NHÂN NHƯ DỤNG MỘC
Harvard Business Review từng viết về những doanh nghiệp được xem như “lò đào tạo lãnh đạo”.
GE là ví dụ nổi tiếng. Năm 2018, có tới 31 công ty trong S&P 1500 được lãnh đạo bởi những người từng làm ở GE. McKinsey, Microsoft, P&G, Unilever, Amazon… cũng thường được nhắc tới như những “vườn ươm nhân tài”.
Điểm chung là họ không giữ một người mãi trong một chiếc ghế.
Người được giao việc, thử sức, luân chuyển qua nhiều vị trí. Làm tốt thì giao việc lớn hơn. Chưa phù hợp thì đổi vai. Có người đi lên, có người đi ngang, có người quay về làm chuyên gia.
Nghe hiện đại, nhưng người xưa nói chuyện này từ lâu rồi:
“Dụng nhân như dụng mộc.”
Gỗ thẳng, chắc thì làm cột.
Gỗ dài, khỏe thì làm xà.
Gỗ dẻo thì làm vành.
Gỗ cứng thì làm chốt.
Không phải gỗ tốt thì đặt đâu cũng tốt.
Cây lim rất quý, nhưng đem làm… tăm xỉa răng thì vẫn là dùng sai. 
Con người cũng vậy.
Có người chuyên môn rất giỏi nhưng chưa chắc phù hợp làm quản lý.
Có người bán hàng rất tốt, kéo được khách hàng và doanh thu về, đem về ngồi làm quy trình thì phí.
Có người làm được việc lớn, thế là việc khó, việc tồn, việc chưa biết giao ai… đều tìm đến. Cuối cùng thành “đội cứu hộ” của cả phòng.
Muốn biết dùng người đúng hay chưa, đôi khi không cần một bộ tiêu chí dài mấy chục trang.
Cứ hỏi một câu:
VỊ TRÍ NÀY SINH RA ĐỂ TẠO RA GIÁ TRỊ GÌ?
Kinh doanh thì nhìn doanh thu, khách hàng, thị trường.
Vận hành thì nhìn năng suất, chất lượng, chi phí.
Quản lý thì nhìn kết quả của đơn vị và đội ngũ mình xây dựng.
Học tập, văn hóa, phong trào… đều cần. Nhưng nếu đo rất kỹ những thứ phụ, còn giá trị chính của công việc lại mờ nhạt, thì rất dễ xảy ra chuyện:
Ai cũng hoàn thành tốt nhiệm vụ, nhưng tổ chức mãi vẫn không tiến lên.
Và đó cũng là một câu hỏi đáng xem xét khi làm AI Readiness.
Trước khi nói đến AI, hãy nhìn lại xem tổ chức đã dùng con người tốt chưa:
Người giỏi đã ở đúng chỗ chưa?
Người chịu trách nhiệm đã có đủ quyền chưa?
Người đang giữ vị trí có tạo ra giá trị tổ chức kỳ vọng không?
Bởi AI Transformation không chỉ là mua thêm công nghệ.
Nó cũng là cơ hội để nhìn lại cách tổ chức phân công công việc, sử dụng con người và tạo ra giá trị — rồi mới xác định AI nên hỗ trợ ở đâu.
Cuối cùng vẫn là chuyện rất cũ:
ĐÚNG NGƯỜI – ĐÚNG VIỆC – ĐÚNG QUYỀN – ĐÚNG TẦM – ĐÚNG THỜI ĐIỂM.
Người xưa gọi gọn hơn:
DỤNG NHÂN NHƯ DỤNG MỘC.
